mei 2006 - Hoe deden we dit met school en de leerplicht ?
De meestgestelde vraag aan ons is wel: hoe hebben jullie dit met school gedaan ?
Het is voor ons heel belangrijk geweest om met ons vieren op reis te kunnen zonder dat we daar achteraf spijt van zouden krijgen. Dit betekent dat we niet rigoreus ontslag genomen hebben en ook voor de kinderen hebben we gezocht naar een weg die niet nadelig voor hen of voor ons is.
Voor onszelf was het relatief eenvoudig: wij konden beiden nog ouderschapsverlof opnemen voor Jasper. Tom was al 8 jaar en dan heb je geen recht meer op ouderschapsverlof (noch in het onderwijs, noch bij de gemeente). Suzanne had niet genoeg uren betaald ouderschapsverlof, dus heeft zij ook een paar weken onbetaald ouderschapsverlof opgenomen. Jules had zijn ouderschapsverlof in 2005 opgemaakt, waardoor hij al zijn gewone verlof overhield en hij mocht dat meenemen naar 2006.
Tom en Jasper en de Leerplicht
Voor Tom en Jasper lag het allemaal moeilijker. Zij hebben geen verlof. Slechts de directie van de school kan - bij hoge uitzondering - maximaal 10 dagen verlof geven buiten de schoolvakanties op basis van de Leerplichtwet. Bij langer verlof moet de gemeentelijke leerplichtambtenaar de beoordeling doen.
Elke gemeente heeft de vrijheid om binnen de kaders van de wet de handhaving van de leerplichtwet op zijn eigen wijze aan te pakken. In de praktijk betekent dit dat de gemeentelijke leerplichtambtenaar zelf een keuze kan en mag maken bij elke aanvraag voor verlof. Formeel is het een besluit van het college van B&W, maar die volgen de deskundigheid van hun leerplichtambtenaar (zie http://www.minocw.nl/leerplicht).
De letter van de Nederlandse Leerplichtwet
In ons geval was het de gemeente Didam waar we in april 2004 geïnformeerd hebben naar het gemeentelijke beleid. De toen zittende leerplichtambtenaar gaf aan dat in de letter van de wet geen ruimte is voor tijdelijke ontheffing van de school-plicht (die in de Nederlandse Leerplichtwet is vastgelegd). Schoolplicht wil zeggen: je moet naar een school in Nederland om les te krijgen en dus aan de Leerplichtwet te voldoen. Nederland is één van de weinige landen die leerplicht aan schoolplicht verbinden (naast o.a. China en Noord-Korea). In andere landen is leer-plicht meestal les-plicht: je moet les krijgen. Meestal is dit gebonden aan bevoegde docenten.
De geest van de Nederlandse Leerplichtwet
De Didamse leerplichtambtenaar gaf echter ook aan dat in de leerplicht-wereld discussie is over de toepassing van de Leerplichtwet. Voor wereldreizen of familiebezoek in het buitenland (bruiloft) is in de Leerplichtwet geen wettige basis. Vooral nu een "sabbatical year", ouderschapsverlof en sinds kort de Levensloopregeling er zijn, komen er steeds meer ouders die kinderen mee willen nemen. Er is een groep leerplichtambtenaren die stelt dat de wet hier onterecht nog niet in voorziet. Zij handhaven liever de geest van de Leerplichtwet: een kind heeft recht op behoorlijk onderwijs (Universele Rechten van het Kind). Als dat gewaarborgd is, is toestemming om lessen op een alternatieve manier te volgen ook te verdedigen. Er is dan dus geen sprake van ontheffing of vrijstelling van de leerplichtwet of de les-plicht, maar alleen van een alternatief voor de school-plicht.
Voorbereiding van de aanvraag bij de gemeente
Per 1-1-2005 werden de gemeenten Didam en Bergh samengevoegd tot de gemeente Montferland. De leerplichtambtenaar van de gemeente Didam raadde ons aan om tot die datum te wachten met formele stappen, omdat het beleid van de gemeente Montferland wel eens kon afwijken van dat van de gemeente Didam. Wij hadden daardoor van april tot december om een verzoek aan de gemeente voor te bereiden.
Om te beginnen hebben we op Internet alle informatie van het Ministerie van Onderwijs bekeken. Die verwees ons naar de Wereldschool (zie ook Stichting NOB) voor lange reizen naar het buitenland met leerplichtige kinderen. De Wereldschool begeleidt ouders die onderweg zelf als ongediplomeerd docent de kinderen les geven. Dit doen ze voor reizen van meer dan een half jaar.
In ons geval is Suzanne niet ongediplomeerd en bovendien gaan we "maar" 3 maanden weg. We hebben toch contact gezocht met de Wereldschool. Na een tweetal gesprekken lag er een voorstel op tafel dat Suzanne als gediplomeerd en actief docent basisonderwijs ook door hen begeleid zou kunnen worden. Juist door het gediplomeerd zijn, zou er voor hen minder werk zijn. Dat woog op tegen de "korte" tijd.
De aanvraag aan de gemeente
Met het voorstel om onder auspiciën van de Wereldschool de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs aan onze kinderen te garanderen zijn we begin 2005 naar de gemeente Montferland gegaan. We hebben de gemeente Montferland gevraagd "om mee te werken aan deze oplossing".
De leerplichtambtenaar van Didam was nu leerplichtambtenaar van Montferland. Het beleid van Didam bleef dus overeind. Dit was helaas voor ons een beleid wat uitgaat van de letter van de Leerplichtwet. Ons verzoek "tot vrijstelling" werd afgewezen.
Een juridisch steekspel tussendoor
Tegen het besluit van de gemeente Montferland hebben wij direct schriftelijk bezwaar aangetekend. De gemeente had immers niet op ons verzoek "om medewerking te verlenen aan de voorgestelde oplossing" gereageerd, maar had een besluit genomen over "een vrijstellingsverzoek". Wij hadden géén "vrijstellingsverzoek" gedaan. We hebben dus gevraagd om "een heroverweging van het besluit" te maken.
Hierop ontvingen wij een uitnodiging voor een "hoorzitting" met de bezwarencomissie Leerplichtzaken. Deze bestond uit de leerplichtambtenaar zelf en een notulist. Wij hebben onze standpunten nogmaals toegelicht en aangegeven dat er o.i. juridisch geen correct antwoord was gegeven op onze eerste brief.
Tot onze verbazing had de leerplichtambtenaar ingezien dat er een procedurefout was gemaakt en liet per brief weten dat het eerdere besluit "werd ingetrokken". Bovendien was ons tijdens de hoorzitting gewezen op de mogelijkheid om de kinderen "tijdelijk uit te schrijven uit de GBA" en dit werd in het schriftelijke verslag en in de uiteindelijke brief herhaald. Er werd bovendien verwezen naar de LVLA - Landelijke Vereniging van Leerplichtambtenaren.
De truuk in de praktijk
Vlak nadat we de uitslag hadden van de hoorzitting verscheen in het Algemeen Dagblad in de zaterdagbijlage een artikel over wereldreizen met kinderen. In een kadertje stond dezelfde truuk beschreven die de gemeente Montferland ons ook had verteld. In de krant was het zelfs uit de mond van de voorzitter van de LVLA opgetekend.
Als de kinderen niet meer in Nederland wonen, is de Nederlandse Leerplichtwet niet van toepassing. Dit staat dus los van het Nederlander zijn. Als de kinderen uit de gemeentelijke bevolkingsadministratie GBA worden "uitgeschreven" door middel van een "buitenlandverhuizing", dan omzeil je dus de Nederlandse Leerplichtwet. Hiervoor moeten de kinderen ook uitgeschreven worden bij hun eigen school. Dit moet allemaal binnen 5 dagen vóór vertrek naar het buitenland. De kinderen hoeven er zelf niet bij te zijn. Als ouder ben je volledig bevoegd om deze uitschrijving te regelen. Het kost een kwartiertje formulieren invullen. Wel moet je rekening houden met vreemde gezichten als je niet jezelf, maar wel je kinderen laat emigreren. Je moet ook aangeven waarheen ze verhuizen. Dat los je op door te stellen dat ze "naar Duitsland vertrekken zonder vaste woon- of verblijfplaats". Ook mag dit alleen als je minimaal voor 8 maanden Nederland verlaat. Dat los je op door aan te geven dat je "voor onbepaalde tijd" vertrekt. Bewijzen hoef je niet te overleggen. Alleen tekenen. Het kost ook niets. Je krijgt ook geen bewijs. Behalve als je meteen om een "uittreksel GBA" vraagt op basis van het sofinummer van de kinderen (binnenkort heet dat Burger Service Nummer BSN). Dat kost overigens wel enkele Euro's per kind, maar dan heb je wel bewijs. Dat is handig voor onderweg (m.n. bij eventuele douane-problemen).
Vervolgens "schrijf je je kinderen uit" op hun school. Doe dit schriftelijk en gebruik deze woorden om geen juridische misverstanden te kweken. De school heeft er belang bij dat kinderen zijn ingeschreven. Een "afmelding" is geen "uitschrijving". De school mag niet weigeren uit te schrijven.
Na de reis: de truuk omdraaien
Na de reis wil je natuurlijk je kinderen weer gewoon thuis laten wonen. Je gaat opnieuw naar de gemeente. Je laat nu een "vestiging vanuit het buitenland" inschrijven. Ook nu weer moet je vreemde gezichten verwachten als je alleen maar je kinderen komt inschrijven. Je kinderen moeten nu opeens wél meekomen. Je moet ook formeel toestemming geven als "hoofd van het huishouden" dat de kinderen bij jou in mogen wonen. De verwerking duurt nu opeens meerdere dagen.
Vervolgens schrijf je je kinderen op hun school weer opnieuw in. Een "bijzondere school" mag een inschrijving weigeren, een "openbare school" mag niet weigeren.
Nog enkele kanttekeningen
- De beste weg is om gewoon met toestemming van de leerplichtambtenaar en met medewerking van de school voor wat betreft het "huiswerk" en de begeleiding te vertrekken. Probeer dus eerst of de school mee wil werken. Denk hierbij aan huiswerk per mail versturen, lesprogramma e.d.
- Je kunt ook alles aan je laars lappen en gewoon gaan zonder toestemming te vragen. Er komt dan een "melding ongeoorloofd verzuim" van de school aan de leerplichtambtenaar. Die zal juridische stappen zetten. Die leiden tot een veroordeling. De maximale boete is per gezin een eenmalig bedrag van enkele duizenden Euro's. Een veroordeling kan je echter ook een strafblad opleveren. Met een strafblad krijg je geen "Bewijs van goed gedrag" meer bij je gemeente. Dat bewijs heb je voor sommige beroepen nodig (o.a. in het onderwijs bij wijziging van werkgever).
- Wij maakten de fout door bij onze Rechtsbijstandsverzekering te vragen naar de consequenties als we zonder toestemming zouden gaan. Zij zullen de letter van de wet voordragen, ze geven aan dat ze geen adviesbureau zijn en ze wijzen je er vervolgens heel subtiel op dat je nu "willens en wetens de wet overtreedt als je toch gaat". Juridisch vervalt dan alle recht op rechtsbijstand. Lang leve de kleine lettertjes...
- Voor de Kinderbijslag maakt het niets uit of de kinderen in Nederland wonen. In ons geval werd er door de SVB - Sociale Verzekeringsbank wel een "onderzoek naar rechtmatigheid van de Kinderbijslag" gestart. Daar hebben wij netjes aangegeven dat de uitschrijving uit de GBA alleen bedoeld was om de Leerplichtwet te omzeilen en dat wij na terugkomst in Nederland de kinderen weer gewoon gingen inschrijven. We hebben na terugkomst dit laatste schriftelijk gemeld, omdat we ook van de SVB nog geen schriftelijke uitslag hadden. Die kregen we vervolgens per kerende post: "Er is geen wijziging in het recht op Kinderbijslag".
- Als je naast je kinderen ook jezelf uitschrijft uit de GBA, moet je ook zaken regelen met de Belastingdienst. Details weten wij niet.
- Als je huis onbewoond blijft tijdens je afwezigheid, vervalt een deel van je dekking van je brand- en inboedelverzekering. Zorg dus dat er formeel (bewijsbaar) regelmatig iemand in huis is (incl. overnachtingen).
- Als je huis tijdens je afwezigheid slechts door 1 persoon gebruikt wordt, zou je bij de gemeente om gedeeltelijke restitutie van je rioolheffing kunnen vragen: er is dan immers maar een "1-persoonshuishouden" op het adres. Dit werkt ook door in je waterschapslasten. Details weten we niet, want: wie het onderste uit de kan wil halen, krijgt het lid op de neus !
- De uitschrijving uit de GBA heeft geen gevolgen voor je Nederlanderschap. Je hoeft dus bij terugkomst geen Inburgeringscursus te volgen (althans binnen de wet op dit moment).
vorige dag
Laatste wijziging: 9 juli 2006